Kronkels

LEESCLUB  BOEKENHOF

 

Leeshuisje Boekenhof


*************************************************************************************************************************************

Al die willen te kaap'ren varen, moeten mannen met baarden zijn 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden, die hebben baarden 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden zij varen mee…'


Cultuuroptimisten, zijn de Jan, Pier, Tjoris en Corneel van onze tijd. Zij zijn onze mannen en vrouwen (zo geëvolueerd zijn we intussen wel) met baarden. Hun bevinding worden uitgebreid gestaafd met cijfers en feitenmateriaal. Cijfers, liegen niet, ze ontmenselijken alleen. Laat het ons daar niet over hebben. Nog nooit zijn we zo welvarend geweest. Nog nooit is er zo weinig honger geweest. Nog nooit zijn we zo aardig geweest, enzovoort. Een geruststellende gedachte, dat meen ik, zeker voor zo'n angsthaas als ik. Ik vind het niet boeiend als de  Orbannen - Bolsonaro's van deze wereld de verkiezingen winnen, het maakt mij bang. Als ik lees dat het eigenlijk nog nooit zo goed is gegaan, kan ik opgelucht adem halen. Geschiedenis herhaalt zich niet, toch nooit op juist dezelfde manier. Stel je voor.


'Al die willen te kaap'ren varen, moeten mannen met baarden zijn 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden, die hebben baarden 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden zij varen mee…'


Wringt het daar nu niet? Je kan uit de geschiedenis afleiden dat we op dit ogenblik in de beste der tijden vertoeven. Wat je echter niet kan doen is op basis daarvan afleiden dat morgen ook nog zo zal zijn. Het is niet omdat vandaag de zon schijnt, dat ze morgen opnieuw zal schijnen. Flauw? Ik weet het, ware het niet dat het weer zo onderhevig is aan de chaostheorie, had ik mijn best gedaan iets originelers  te zoeken.

Chaostheorie is gebaseerd op het onvoorspelbaar gedrag van deterministische systemen. Aan de hand van computerberekeningen beschreef Lorenz in 1961, dat in theorie het fladderen van de vleugels van een vlinder die opstijgt van een takje ergens op de evenaar hele kleine luchtbewegingen kunnen veroorzaken, die uit kunnen groeien tot een heuse orkaan elders op de wereld. Jim York, een bekende wiskundige, noemde dit de chaos, terwijl dat eigenlijk niet helemaal de goede benaming was. De beginsituatie bepaalt namelijk de uitkomst volledig. Alleen moet je deze beginsituatie exact kennen, wat door metingen principieel niet kan worden bereikt.


Met historische processen is het net zo, hele kleine, toevallige gebeurtenissen kunnen groeien tot heuse historische gebeurtenissen. Denk hierbij aan het ontstaansmoment van W.O.I. Hadden we de beginsituatie exact gekend, hadden we op voorhand de uitkomst kunnen voorspellen. Echter, is hier sprake van een escalatie van kleinere conflicten, waarvan een wijziging van een omstandigheid, een andere afloop had kunnen betekenen.


'Al die willen te kaap'ren varen, moeten mannen met baarden zijn 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden, die hebben baarden 

Jan, Pier, Tjoris en Corneel, die hebben baarden zij varen mee...'


Wil dit zeggen dat geschiedenis zinloos is? Integendeel. We kunnen geschiedenis niet voorspellen, we leren veel over onze menselijke gedragingen die we doorheen het tijdsverloop zien terugkeren.  


Cultuuroptimisten, de Jan, Pier, Tjoris en Corneel van onze tijd. Zij zijn onze mannen en vrouwen (zo geëvolueerd zijn we intussen wel) met baarden. Zij hebben een dosis zelfvertrouwen en lef om zo optimistisch te zijn. Ik vraag me af waar dat optimisme op gebaseerd is?



*************************************************************************************************************************************

Op een regenachtige dag in maart denk ik aan dit mooie gedicht:


Erik Spinoy


Je weet niet wat je zegt
in welke grond het valt

of het in lentes opschiet
als een distel
klaproos
tulp

verdooft of wekt
wanneer je

in je stenen klokhuis zit
en het geschrevene
nog leeft
of niet

en vreemde grond en verse regen
voor je spreken gaan
of niet.

Je weet het niet.


Uit: 'Boze wolven', 2003.


**************************************************************************************************************************************


 

De kerstperiode is een periode van verhalen vertellen. Of toch zo in mijn gedachten. Het meest houd ik van de nostalgische herinneringen aan te zoete films en sprookjes bij het haardvuur. In realiteit hol ik van hier naar ginder om pakjes te kopen. Om nog te zwijgen van de melodieën die in reclame wordt misbruikt. Elk jaar, precies op dat moment verword ik tot een soort grommend alter-ego van mezelf. 

 

En toch, die verhalen waar je je als een dekentje in wentelt. Heel even hoop je dat die enge meneer Scrooge uit ‘A Christmas Carol’ van Charles Dickens in het echt ook tot inkeer komt. Er zijn zoveel meneren Scrooges die ik ken, die veranderen zo gemakkelijk niet. Vroeger dacht ik dat je door het lezen van zo’n boek een beter mens werd. Zou het kunnen?  En, geldt dat voor iedereen of voor sommigen?  Of nog erger, ben ik een meneer Scrooge voor anderen?

 

Bepaalde verhalen zijn universeel, zij spreken zowel individueel als collectief aan. Dat is best bijzonder, ze vertalen een algemeen geldende idee in een concreet personage. Sommige verhalen tonen een idee op zo een manier waar het begrippenkader tekort schiet. Kijk eens naar het volgende fragment van Monty Python - Life of Brian - Your're all different: https://youtu.be/jVygqjyS4CA

 

Verhalen echter bezitten ook de kracht om anti-universalistisch, anti-individualistisch en anti-kritisch te zijn. Verhalen worden verabsoluteerd (net waar het fragment tegenin wil gaat). 

 

Als de kerstperiode dan nog voor iets mag staan, hoop ik dat we even stil staan bij de irritante en vooral anti-kritische, anti-universalistische boodschap van reclame (onder andere). Misschien mag 'A Christmas Carol' een tikkeltje moraliserend zijn, ik wentel mij daar graag in! 

 

 

**************************************************************************************************************************************

 

Wat een ontdekking! Ik kende de auteur in kwestie niet. Gelukkig lonkte het boek naar mij. De combinatie van een dromerig surrealisme en een harde realiteit, met een profetische afloop -zo weet ik nu- maken van deze leeservaring een heuse reis.

José Eduardo Agualusa, 'Het genootschap van onvrijwillige dromers'

 

 

**************************************************************************************************************************************

 

 

Zondag opnieuw kunnen genieten van Berg en Dal met Pat Donnez. Ditmaal ging hij in gesprek met Anne Provoost. Op een gegeven moment gaat het over liegen. Is literatuur niet liegen bij uitstek? Anne Provoost verslikte zich bijna . Tuurlijk niet. Gelijk heeft ze. Volgens mij bestaat het verschil er in dat je met een leugen de werkelijkheid wil bedekken om welke reden dan ook. Uit zelfbehoud, schaamte, bescherming,... van jezelf of de ander. Literatuur vertrekt vanuit fictie, een volledig verzonnen verhaal. Maar goede fictie onthult net de werkelijkheid. Zij doet het omgekeerde dan de leugen, ze brengt ons dichter bij de waarheid.

 

 

 

**************************************************************************************************************************************

 

 

 

Na de sluiting van Boekenhof ging ik helemaal tot rust komen. Ik ging ook de lerarenopleiding volgen en een opleiding praktische filosofie. Dat leek mij heerlijk, een jaar enkel met mezelf bezig zijn, een jaar helemaal voor mij.

 

Je kan het vergelijken met het vooruitzicht van vakantie. Je zit te zwoegen op je werk tot je plots een afbeelding ziet van je droomlocatie. Ken je het gevoel? 

Ben je eindelijk op die locatie. Merk je dat die stoel niet zo comfortabel zit. En, het zwembad leek veel groter.  En hoe mooi ook, zit je al met je gedachten bij het diner.  Ach, wij mensen zijn gedoemd om net dat te willen wat we niet hebben, zei Schopenhauer het niet.

 

Ik weet het niet. Is het uit verantwoordelijkheidsgevoel, is het dat ik altijd elders wil zijn? Ik kon geen rust vinden, ik voelde me nutteloos. Dus ging ik op zoek. Naar iets dat ik toch met al die andere dingen kan combineren. Voila, en zo maak ik een nieuwe start in de bibliotheek van Haacht en Boortmeerbeek.

 

De showroom, naast de winkel stond er wat doelloos bij. Wel, die hebben we ingericht als een leeshuisje. Ideaal voor de leesclub!

 'Van alle redenen om een boek te lezen is plezier wel het meest in ongenade geraakt'(Gerrit Komrij). Het is net dat plezier dat we aan elkaar doorgeven.

Heb je interesse of wil je meer informatie? Laat het me  weten: boekenhof.b@gmail.com

 

En wie weet, komen er in de toekomst nog activiteiten bij... Maar stap per stap. Ik moet nog opleidingen volgen, nieuwe job onder de knie krijgen en ja een doctoraat schrijven.

 

Nikita, vormgever illustrator geeft het leeshuisje een nieuwe stijl.

 

 

 

**************************************************************************************************************************************